İsveçrənin əczaçılıq şirkəti Novartis AG eksperimental ürək-damar preparatı pelakarsenin (pelacarsen) hazırlanmasını faktiki olaraq dayandırmaq qərarına gəlib. Genişmiqyaslı klinik sınaqların yekun nəticələri göstərib ki, preparat xolesterinin əsas formalarından biri olan lipoprotein(a)-nın səviyyəsini əhəmiyyətli dərəcədə azaltsa da, infarkt, insult və ürək-damar xəstəlikləri nəticəsində ölüm riskini aşağı salmır.
Əvvəllər milyardlarla dollarlıq satış potensialına malik perspektivli dərman hesab edilən pelakarsenlə bağlı nəticələr əczaçılıq sənayesində böyük gözləntilər doğuran yeni terapiya istiqamətinə ciddi zərbə vurub.
Lp(a) HORIZON adlı tədqiqatın ətraflı nəticələri şənbə günü Çikaqoda Amerika Kardiologiya Assosiasiyasının elmi sessiyasında təqdim olunub. Eyni zamanda, araşdırmanın nəticələri nüfuzlu New England Journal of Medicine jurnalında dərc edilib.
Yeddi il davam edən III faza klinik sınağında ürək-damar xəstəliyi olan və qanında lipoprotein(a) səviyyəsi yüksək qeydə alınan 8 322 pasiyent iştirak edib. Bu, həmin bioloji mexanizmi hədəf alan terapiyanın ürək-damar sağlamlığına təsirini qiymətləndirən sənaye tərəfindən tamamlanmış ilk III faza tədqiqatı olub.
Sınaqlar zamanı pelakarsen qanda dövr edən Lp(a) səviyyəsini orta hesabla 78% azaldıb. Lakin bu əhəmiyyətli bioloji dəyişiklik infarkt, insult və digər ciddi ürək-damar hadisələrinin qarşısının alınmasında klinik faydaya çevrilməyib. Araşdırmada iştirak edən pasiyent qruplarının heç birində gözlənilən müsbət nəticə əldə olunmayıb.
Klivlend Klinikasının Ürək, Damar və Döş Qəfəsi İnstitutunun baş elmi işçisi, tədqiqatın aparıcı müəllifi doktor Stiven Nissen Bloomberg-ə açıqlamasında nəticələri tam neytral kimi qiymətləndirib. Onun sözlərinə görə, preparat zərər verməsə də, xəstələr üçün nəzərəçarpacaq fayda təmin etməyib.
Klinik nəticələrdən sonra Novartis aterosklerotik ürək-damar xəstəliklərinin müalicəsi üçün nəzərdə tutulan pelakarsen inyeksiyasının hazırlanmasını dayandırdığını açıqlayıb. Ateroskleroz infarkt və insultun əsas səbəblərindən biri hesab olunur.
Bununla belə, şirkət preparatla bağlı tədqiqatları tamamilə dayandırmır. Pelakarsenin aorta qapağında kalsium yığılması ilə xarakterizə olunan kalsifikasiyanı ləngitmək imkanlarını araşdıran II faza klinik sınağı davam etdiriləcək. Beləliklə, preparatın gələcək inkişafı üçün yalnız bu istiqamət saxlanılır.
Pelakarsenin uğursuz nəticələri lipoprotein(a)-nı hədəf alan eksperimental dərmanların bütöv bir sinfinin perspektivlərinə dair suallar yaradıb. Lp(a) irsi xüsusiyyətlərlə əlaqəli xolesterin daşıyıcısıdır və onun yüksək səviyyəsi damar divarlarında aterosklerotik lövhələrin yaranması, eləcə də ürək-damar riskinin artması ilə əlaqələndirilir.
Kardioloqlar və Uoll-Strit analitikləri bu terapiya istiqamətinə böyük ümid bəsləyirdilər. Xüsusilə statinlər və həyat tərzində dəyişikliklər vasitəsilə Lp(a) səviyyəsini effektiv şəkildə nəzarətdə saxlamaq mümkün olmayan insanlar üçün yeni müalicə üsulunun profilaktik kardiologiyada mühüm dönüş yarada biləcəyi gözlənilirdi.
Qiymətləndirmələrə görə, dünya əhalisinin təxminən 20%-də genetik mənşəli yüksək Lp(a) səviyyəsi mövcuddur. Bu səbəbdən həmin göstəricini hədəf alan preparatlar böyük potensial bazara malik hesab olunurdu.
Qeyd edək ki, Novartis sentyabr ayında tədqiqatın əsas hədəflərinə çatmadığı barədə ilkin məlumat yaymışdı. Lakin preparatın bioloji təsiri ilə real klinik nəticələr arasındakı fərqi ortaya qoyan ətraflı məlumatlar məhz şənbə günü ictimaiyyətə açıqlanıb.
MONETAR.AZ
