Avropanın topdansatış qaz bazarında qiymətlər bu gün artım göstərib. Enerji treyderləri ABŞ-da keçirilən aralıq seçkilərin nəticələrinin mümkün geosiyasi təsirlərini qiymətləndirərkən, Vaşinqtondan gələn ziddiyyətli açıqlamalar və Hörmüz boğazı ətrafında diplomatik qeyri-müəyyənlik bazarda risk mükafatının yüksək səviyyədə qalmasına səbəb olub.
Niderlandın TTF (Title Transfer Facility) qaz habında yaxın ay üçün baza fyuçerslərinin qiyməti 1,6% yüksələrək 1 MVt·saat üçün 93 avroya çatıb. Böyük Britaniyanın NBP (National Balancing Point) bazarında isə analoji müqavilə 1,25% bahalaşaraq bir term üçün 228,99 pens təşkil edib.
Neft bazarında da artım qeydə alınıb. Yanvar ayı üzrə “Brent” markalı neft fyuçersləri 0,6% bahalaşaraq bir barel üçün 104,20 dollara, ABŞ-ın “West Texas Intermediate” (WTI) markalı neftinin qiyməti isə 0,5% artaraq 96,59 dollara yüksəlib. Treyderlər Fars körfəzindən enerji tədarükündə fasilələrin uzanması ehtimalını yenidən qiymətləndiriblər.
Avropa enerji bazarındakı qiymət dinamikasına ABŞ-da siyasi qüvvələr nisbətinin dəyişməsi də təsir göstərib. Səsvermənin nəticələrinə əsasən, demokratlar Donald Trampın respublikaçılarından üstünlük əldə edərək həm Nümayəndələr Palatasına, həm də Senata nəzarəti ələ keçiriblər.
Bazar iştirakçıları hesab edirlər ki, müxalifətin Konqresdə nəzarəti ələ alması Ağ Evin Yaxın Şərqdə uzunmüddətli birtərəfli hərbi əməliyyatlar aparmaq imkanlarını məhdudlaşdıra bilər. Bunun üçün Konqresin hərbi səlahiyyətlərə nəzarət və ordunun maliyyələşdirilməsi ilə bağlı mexanizmlərindən istifadə oluna bilər.
Bununla belə, analitiklər Vaşinqtonda siyasi parçalanmanın hərbi eskalasiyanı cilovlamaqla yanaşı, ABŞ administrasiyasının gələcək addımları ilə bağlı qeyri-müəyyənliyi də artırdığını bildirirlər. Xüsusilə, Vaşinqtonun danışıqlar yolu ilə kompromisə üstünlük verəcəyi, yoxsa İrana qarşı digər icra hakimiyyəti tədbirlərinə əl atacağı sual olaraq qalır. Bu vəziyyət enerji bazarında volatilliyin yüksək səviyyədə qalmasına şərait yaradır.
Geosiyasi gərginlik Avropanın qaz bazarını istilik mövsümünün ən intensiv dövrü ərəfəsində daha həssas vəziyyətə salır. Hörmüz boğazından tanker daşımalarının kəskin azalması, eləcə də mayeləşdirilmiş təbii qaz (LTQ) daşıyan gəmilərin Ümid burnu ətrafından keçməklə daha uzun marşrutlardan istifadə etməsi Avropa şirkətlərinin əlavə spot qaz həcmləri əldə etməsini çətinləşdirir.
Digər tərəfdən, Avropa İttifaqında yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsinin ümumi tutumun təxminən 74%-nə çatması da narahatlıq doğurur. Bu göstərici noyabrın əvvəli üçün tarixi baxımdan aşağı səviyyə kimi qiymətləndirilir. Analitiklər hesab edirlər ki, Avropanın şimal-qərbində şaxtalı hava şəraitinin uzun müddət davam etməsi enerji təchizatı ilə bağlı təzyiqləri artıra və qaz qiymətlərində kəskin sıçrayışlara yol aça bilər.
MONETAR.AZ
