Kanada ağır neftinin qiymətləri ABŞ-ın WTI markalı neft fyuçersləri ilə müqayisədə 2018-ci ilin noyabrından bəri ən aşağı səviyyəyə enib. Qiymətlər arasındakı fərqin genişlənməsi Kanada istehsalçılarının qlobal bazarda neftin bahalaşmasından tam yararlanmasını çətinləşdirir.
Western Canadian Select (WCS) markalı neftin WTI fyuçerslərinin orta aylıq qiymətinə nisbətən endirimi çərşənbə axşamı 31,70 dollara çatıb. “Modern Commodities and General Index”in məlumatına görə, bu, 2018-ci ilin noyabrından bəri qeydə alınan ən yüksək diskontdur.
ABŞ-ın Körfəz sahilində satılan Kanada mənşəli Cold Lake markalı neftin endirimi isə 23,10 dollara yüksəlib. Beləliklə, bu göstərici təxminən səkkiz il əvvəlki səviyyələrə qayıdıb.
Endirimin genişlənməsi Kanada istehsalçıları üçün əlavə təzyiq yaradır. Qlobal neft qiymətləri 100 dolları ötsə də, ağır neftin WTI ilə müqayisədə daha ucuz satılması istehsalçıların gəlirlərini məhdudlaşdırır.
“ExxonMobil Holdings Corp.”un törəmə şirkəti “Imperial Oil Ltd.” ötən həftə keçirilən rüblük konfransda Kanada neftinin qiymətlərindəki zəifliyin dördüncü rübün sonunadək davam edə biləcəyini bildirib.
Bununla belə, bəzi istehsalçılar vəziyyətdən qismən faydalana bilirlər. Məsələn, “Suncor Energy Inc.” kimi bitum qumları üzrə fəaliyyət göstərən şirkətlərin öz neft emalı zavodları var. Bu müəssisələr xam neftin ucuzlaşmasından müəyyən üstünlük əldə edə bilir.
Hazırkı vəziyyət 2018-ci ildəki qiymət fərqinin kəskin artmasından fərqlənir. Həmin dövrdə Alberta əyalətində boru kəmərlərinin ötürücülük gücü hasilat həcmini daşımaq üçün kifayət etmirdi. Nəticədə əyalət hökuməti ən böyük neft istehsalçıları üçün hasilat məhdudiyyətləri tətbiq etməyə məcbur olmuşdu.
İndiki endirimin genişlənməsi isə əsasən beynəlxalq logistika və rəqabət amilləri ilə əlaqələndirilir.
İran müharibəsi fonunda yaranan daşınma pozuntuları neft tankerlərinin fraxt qiymətlərini kəskin artırıb. Bu, Kanada neftinin xarici bazarlara, xüsusilə də məhsulun əhəmiyyətli hissəsinin göndərildiyi ABŞ-ın Körfəz sahilinə çatdırılmasını bahalaşdırıb və tədarük imkanlarını məhdudlaşdırıb.
Digər tərəfdən, Venesuela mənşəli ağır neftin daha böyük həcmlərinin Asiya əvəzinə ABŞ neft emalı zavodlarına yönəldilməsi Kanada istehsalçıları üçün rəqabəti gücləndirib.
ABŞ-ın Körfəz sahilində diskontun genişlənməsi Kanada neftinin alternativ ixrac marşrutlarına yönəldilməsini sürətləndirib. Bu baxımdan Albertadan Vankuverə qədər uzanan Trans Mountain boru kəmərinin əhəmiyyəti artıb. Sözügedən kəmər Kanadanın Sakit okean istiqamətində neft ixracı üçün əsas infrastruktur imkanlarından biridir.
Ötən ay Trans Mountain vasitəsilə tankerlərlə neft ixracı rekord həddə çatıb.
Bu marşrutun üstünlüklərindən biri də daşınma xərcləri ilə bağlıdır. Trans Mountain xətti ilə neft daşıyan nisbətən kiçik Aframax tankerlərinin fraxt qiymətləri ABŞ-ın Körfəz sahilinə xidmət göstərən supertankerlərlə müqayisədə daha az artıb. Bundan əlavə, Şərqi Asiya bazarlarına coğrafi məsafənin daha qısa olması həmin istiqamətdə tədarükü nisbətən sərfəli edir.
Yekunda, Kanada ağır neftinin qiymətindəki diskontun genişlənməsi təkcə daxili nəqliyyat imkanları ilə deyil, beynəlxalq daşınma xərcləri və ABŞ bazarındakı rəqabətlə də bağlıdır. Trans Mountain marşrutu istehsalçılara alternativ ixrac imkanı versə də, mövcud logistika və qiymət təzyiqlərinin nə qədər davam edəcəyi bazarın gələcək dinamikası üçün mühüm amil olaraq qalır.
MONETAR.AZ
