Avropanın topdansatış təbii qaz bazarında qiymətlərin kəskin enişi ardıcıl üçüncü ticarət günündə də davam edib. Dünya neft bazarında müşahidə olunan ciddi ucuzlaşma enerji sektorunda geosiyasi risklərə görə formalaşmış qiymət əlavəsini aradan qaldırıb. Nəticədə Hörmüz boğazında tankerlərlə bağlı yeni insidentlər barədə xəbərlər belə bazarda əvvəlki narahatlığı yaratmayıb.
Niderlandın TTF qovşağında yaxın müddətli etalon fyuçers müqaviləsi daha 1,6% ucuzlaşaraq meqavatt-saat üçün 86,60 avroya enib. Son üç ticarət günü ərzində bu müqavilənin ümumi dəyər itkisi təxminən 20%-ə çatıb.
Böyük Britaniyanın National Balancing Point (NBP) bazarında da qiymətlər aşağı düşüb. Müvafiq müqavilə 1,7% ucuzlaşaraq bir term üçün 214,74 pens səviyyəsinə geriləyib.
Qaz bazarındakı eniş enerji kompleksinin digər seqmentlərindəki kəskin qiymət dəyişiklikləri ilə müşayiət olunur. Brent markalı neftin fyuçersləri gecə saatlarında təxminən 9% ucuzlaşaraq 100 dollar/barel həddindən aşağı düşüb. Bu həftə ərzində Brent-in qiymət itkisi təxminən 20% təşkil edib. Mövcud dinamika həftənin sonunadək davam edərsə, bu, 2020-ci ilin aprelindən bəri ən kəskin həftəlik ucuzlaşma olacaq.
Neft və mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) qiymətlərinin aşağı düşməsi fonunda institusional investorlar fövqəladə tədarük risklərinə qarşı həyata keçirdikləri hedc əməliyyatlarını sürətlə azaltmağa başlayıblar.
Bazar iştirakçılarının qiymətləndirmələrinə görə, ABŞ-da siyasi qüvvələr balansının dəyişməsi, xüsusilə demokratların qələbəsi Vaşinqtonun İrana qarşı daha genişmiqyaslı hərbi eskalasiya ehtimalını azaldıb. Bu gözləntilər enerji bazarında geosiyasi risklərə görə formalaşan əlavə qiymət təzyiqinin zəifləməsinə səbəb olub.
Bununla belə, Hörmüz boğazında təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar tam aradan qalxmayıb. İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) çərşənbə axşamı iki neft tankeri və bir yedək gəmisinin boğazdan “icazəsiz marşrutlarla” keçməyə cəhd göstərərkən alovlandığını bildirib.
Lakin bazar iştirakçıları bu hadisəni genişmiqyaslı blokada təhlükəsi kimi deyil, lokal əməliyyat pozuntusu kimi qiymətləndiriblər. Dəniz nəqliyyatı analitiklərinin fikrincə, boğazdan neft tədarükü bərpa olunaraq münaqişədən əvvəlki səviyyəyə yaxınlaşır.
Gəmiçilik şirkətləri yüksək sığorta və mühafizə xərcləri ilə üzləşməkdə davam etsələr də, Fars körfəzindən dünya bazarlarına çıxarılan enerji həcmlərinin gözləniləndən daha dayanıqlı olduğu bildirilir.
Qiymətlərin aşağı düşməsinə baxmayaraq, Avropanın enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı risklər qalmaqdadır. Avrozonada yeraltı qaz anbarlarının doluluq səviyyəsi ümumi tutumun 74%-ni təşkil edir. Bu göstərici noyabrın əvvəli üçün tarixi baxımdan zəif səviyyə kimi qiymətləndirilir.
Körfəz regionundan enerji tranzitinin bərpası və neft qiymətlərinin ucuzlaşması bazardakı qısamüddətli təşvişi azaltsa da, Avropa boru kəmərləri vasitəsilə qaz tədarükündəki struktur çatışmazlığı aradan qalxmayıb.
Bu səbəbdən region enerji tələbatının ödənilməsi üçün Atlantik hövzəsindən və Yaxın Şərqdən fasiləsiz mayeləşdirilmiş təbii qaz (LNG) tədarükündən yüksək dərəcədə asılı olaraq qalır.
MONETAR.AZ
